Điểm nổi bật
– Nội khí quản kéo dài gây tổn thương mô bệnh học tiến triển ở niêm mạc và sụn khí quản.
– Thời gian đặt nội khí quản càng dài, tỷ lệ loét, viêm, mô hạt, vi áp-xe và viêm quanh sụn càng tăng.
– Biến đổi cấu trúc mô và thoái hóa khí quản trở nên rõ rệt khi đặt nội khí quản quá 14 ngày.
– Nên cân nhắc mở khí quản sớm trong vòng 14 ngày để giảm tổn thương khí quản và các biến chứng liên quan.
Bối cảnh nghiên cứu
Đặt nội khí quản là một can thiệp cứu sống, thường được sử dụng trong hồi sức tích cực để kiểm soát đường thở và thông khí cơ học. Tuy nhiên, đặt nội khí quản kéo dài có thể gây tổn thương khí quản từ viêm đến hoại tử sụn, từ đó dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như hẹp khí quản và hình thành rò. Mặc dù được ứng dụng rộng rãi trên lâm sàng, diễn tiến mô bệnh học của tổn thương khí quản theo thời gian đặt nội khí quản vẫn chưa được xác định đầy đủ. Việc nhận diện mối liên quan này có ý nghĩa quan trọng trong tối ưu hóa thời điểm mở khí quản, một phương án thay thế đường thở bằng phẫu thuật nhằm hạn chế tổn thương thanh quản và khí quản trong các giai đoạn thông khí cơ học kéo dài.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu mô bệnh học này đánh giá các mẫu mô khí quản của 66 bệnh nhân trưởng thành tại một trung tâm y tế tuyến cuối. Bốn mươi sáu bệnh nhân được phẫu thuật mở khí quản sau các khoảng thời gian đặt nội khí quản khác nhau được phân tầng thành ba nhóm dựa trên thời gian đặt nội khí quản: 7–14 ngày (Nhóm A), 15–28 ngày (Nhóm B) và ≥29 ngày (Nhóm C). Nhóm chứng gồm 20 bệnh nhân được cắt thanh quản và mở khí quản do ung thư thanh quản, không có tiền sử đặt nội khí quản kéo dài. Các mẫu khí quản thu được trong phẫu thuật được phân tích mô bệnh học chi tiết, tập trung vào loét, thâm nhiễm tế bào viêm, mô hạt, hình thành vi áp-xe, giãn mô, tân tạo mạch, desmoplasia, thoái hóa, viêm quanh sụn và vôi hóa.
Kết quả chính
Đánh giá mô bệnh học so sánh cho thấy có khác biệt có ý nghĩa giữa nhóm đặt nội khí quản và nhóm chứng trên nhiều dấu ấn tổn thương:
- Loét và thâm nhiễm tế bào viêm: Loét niêm mạc rõ và sự hiện diện dày đặc của tế bào viêm được ghi nhận ở tất cả các nhóm đặt nội khí quản, trong khi không có hoặc rất ít ở nhóm chứng.
- Mô hạt và hình thành vi áp-xe: Sự tăng sinh mô hạt gia tăng dần theo thời gian đặt nội khí quản, đi kèm với sự xuất hiện vi áp-xe, gợi ý tình trạng nhiễm khuẩn hoặc viêm khu trú.
- Giãn khí quản và viêm quanh sụn: Cả hai thông số đều có tương quan thuận có ý nghĩa với thời gian đặt nội khí quản, mức độ tối thiểu ở Nhóm A và rõ nhất ở Nhóm C (≥29 ngày).
- Tân tạo mạch và desmoplasia: Tân sinh mạch máu phản ứng và thay đổi xơ hóa mô được ghi nhận ở tất cả các nhóm đặt nội khí quản, cho thấy hiện tượng tái cấu trúc mô mạn tính.
- Thoái hóa và vôi hóa: Thoái hóa sụn và lắng đọng calci tăng lên khi thời gian đặt nội khí quản kéo dài, nhấn mạnh sự suy giảm cấu trúc tiến triển.
Phân tích thống kê xác nhận rằng tỷ lệ xuất hiện các tổn thương đặc biệt quan trọng như giãn khí quản và viêm quanh sụn tăng rõ rệt sau 14 ngày đặt nội khí quản, ủng hộ ngưỡng thời gian mà sau đó tổn thương khí quản trở nên nặng hơn đáng kể.
Nhận định chuyên gia
Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng mô bệnh học thuyết phục về mối liên hệ giữa thời gian đặt nội khí quản và mức độ tổn thương khí quản. Các kết quả phù hợp với quan sát lâm sàng rằng đặt nội khí quản kéo dài làm tăng nguy cơ biến chứng đường thở, như hẹp khí quản và nhiễm trùng. Đáng chú ý, diễn tiến tăng dần của tổn thương sụn và viêm quanh sụn tạo cơ sở sinh học hợp lý cho các biến cố bất lợi xuất hiện muộn trên lâm sàng.
Các khuyến cáo hồi sức tích cực hiện nay thường đề nghị cân nhắc mở khí quản khi dự đoán cần thông khí kéo dài. Dữ liệu mô bệnh học này củng cố rằng thực hiện mở khí quản trong hai tuần đầu sau đặt nội khí quản có thể giảm thiểu tổn thương mô không hồi phục và các biến chứng thứ phát. Tuy nhiên, cần cân nhắc giữa các yếu tố của từng bệnh nhân, như tình trạng toàn thân và nguy cơ thủ thuật.
Hạn chế của nghiên cứu bao gồm thiết kế quan sát và khả năng nhiễu do bệnh nền của bệnh nhân. Các thử nghiệm tiến cứu quy mô lớn hơn, có tương quan giữa phát hiện mô bệnh học và kết cục lâm sàng, sẽ giúp tăng tính khái quát hóa.
Kết luận
Đặt nội khí quản kéo dài gây ra một phổ biến đổi mô bệnh học ở mô khí quản, với mức độ nặng dần sau 14 ngày. Các thay đổi quan sát được bao gồm loét, viêm, mô hạt, viêm quanh sụn, thoái hóa và tái cấu trúc cấu trúc. Những phát hiện này ủng hộ chiến lược lâm sàng ưu tiên mở khí quản sớm nhằm giảm tổn thương khí quản ở bệnh nhân cần hỗ trợ thông khí kéo dài. Tối ưu hóa thời điểm can thiệp đường thở vẫn là yếu tố thiết yếu để cải thiện tính toàn vẹn đường thở lâu dài và kết cục của người bệnh.
Tài trợ và đăng ký thử nghiệm lâm sàng
Nghiên cứu không báo cáo nguồn tài trợ cụ thể hoặc đăng ký thử nghiệm lâm sàng.
Tài liệu tham khảo
1. Kilic O, Celik S, Gundogdu C, Slipcevic B, Gunduz AY, Gundogdu HS, Kalcioglu MT. Effects of Intubation Duration on Trachea: A Histopathological Study. Laryngoscope. 2026 Jul 15; PMID: 42457570.
2. Stauffer JL, Olson DE, Petty TL. Complications of Endotracheal Intubation and Tracheotomy: A Prospective Study of 150 Critically Ill Adult Patients. Am J Med. 1981;70(1):65-76.
3. Durbin CG Jr. Tracheostomy: why, when, and how? Respir Care. 2010 Aug;55(8):1056-68.
4. Cereda M, et al. Timing of tracheostomy in critically ill patients: a systematic review and meta-analysis. Intensive Care Med. 2021;47(2):181-194.