Kết quả dài hạn sau cắt xương quanh ổ cối có và không kèm tạo hình sụn-xương vùng chỏm-cổ xương đùi: Phân tích so sánh 10 năm

Điểm nổi bật

Nghiên cứu theo dõi dài hạn này đánh giá sự khác biệt về hiệu quả lâm sàng, khả năng bảo tồn khớp và tỷ lệ mổ lại giữa phẫu thuật cắt xương quanh ổ cối (periacetabular osteotomy, PAO) đơn thuần và PAO kết hợp tạo hình sụn-xương vùng chỏm-cổ xương đùi mở (open femoral head-neck junction osteochondroplasty, OCP) ở bệnh nhân loạn sản ổ cối có triệu chứng trong thời gian theo dõi trung bình 10 năm. Các kết quả chính cho thấy mức cải thiện tương tự về điểm số kết cục lâm sàng, tỷ lệ mổ lại giảm đáng kể ở nhóm phẫu thuật kết hợp, và xu hướng chuyển sang thay khớp háng toàn phần (total hip arthroplasty, THA) thấp hơn khi điều trị phối hợp.

Bối cảnh nghiên cứu

Loạn sản khớp háng là một rối loạn phát triển đặc trưng bởi mức độ phủ không đầy đủ của chỏm xương đùi bởi ổ cối, dẫn đến mất vững khớp, đau và làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp thứ phát sớm. Phẫu thuật cắt xương quanh ổ cối, một can thiệp phẫu thuật đã được thiết lập rõ, có tác dụng tái định hướng ổ cối để cải thiện độ che phủ chỏm xương đùi và cơ học khớp, từ đó làm chậm hoặc ngăn chặn tiến triển thoái hóa khớp. Tuy nhiên, tình trạng chèn ép chỏm-xương đùi–ổ cối (femoroacetabular impingement, FAI) tồn lưu hoặc đồng thời do hình thái bất thường của chỏm-cổ xương đùi ngày càng được ghi nhận là yếu tố góp phần gây triệu chứng dai dẳng và thất bại phẫu thuật sau PAO.

Các nỗ lực gần đây đã đưa tạo hình sụn-xương vùng chỏm-cổ xương đùi mở vào trong quá trình PAO nhằm xử trí biến dạng kiểu cam và giảm chèn ép cơ học. Mặc dù cách tiếp cận phẫu thuật phối hợp này có cơ sở hợp lý về mặt lý thuyết, dữ liệu dài hạn có độ tin cậy cao so sánh với PAO đơn thuần vẫn còn hạn chế. Việc xác định liệu OCP đồng thời có cải thiện khả năng bảo tồn khớp, giảm mổ lại hay ảnh hưởng đến kết cục lâm sàng hay không là rất quan trọng để tối ưu hóa chiến lược điều trị.

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu hồi cứu đoàn hệ mức chứng cứ 3 này xem xét 80 khớp háng ở 80 bệnh nhân được thực hiện PAO trong giai đoạn 2000 đến 2007. Ba mươi tám bệnh nhân được điều trị bằng PAO kết hợp tạo hình sụn-xương vùng chỏm-cổ xương đùi mở (PAO+OCP), trong khi 42 đối chứng phù hợp được thực hiện PAO đơn thuần.

Tiêu chuẩn chọn mẫu tập trung vào loạn sản ổ cối có triệu chứng, có hoặc không kèm bất thường chỏm-cổ xương đùi cần can thiệp. Kết cục được đánh giá với thời gian theo dõi trung bình khoảng 10 năm (PAO+OCP: 10,6 năm; PAO đơn thuần: 11,8 năm).

Các kết cục lâm sàng chính bao gồm thang điểm Harris Hip Score cải biên (modified Harris Hip Score, mHHS) và chỉ số thoái hóa khớp của Western Ontario và McMaster Universities (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis Index, WOMAC). Định nghĩa thất bại bao gồm thất bại lâm sàng (không đạt mức cải thiện tối thiểu có ý nghĩa lâm sàng hoặc trạng thái triệu chứng mà người bệnh có thể chấp nhận, patient acceptable symptom state), mổ lại, chuyển sang THA, và tiêu chí gộp của các điểm cuối này.

Kết quả chính

Cả hai nhóm đều đạt mức cải thiện có ý nghĩa và tương đương về mHHS và WOMAC so với ban đầu, không có khác biệt có ý nghĩa giữa hai nhóm về tỷ lệ thất bại lâm sàng (không đạt ngưỡng MCID hoặc PASS).

Đáng chú ý, nhóm PAO đơn thuần có tỷ lệ mổ lại cao hơn đáng kể, 33% so với 8% ở nhóm PAO+OCP (P = .005). Phần lớn các ca mổ lại ở nhóm PAO đơn thuần là do chèn ép chỏm-xương đùi–ổ cối thứ phát, cần thực hiện tạo hình sụn-xương và sửa sụn viền ổ cối.

Tỷ lệ chuyển sang THA về mặt số học cao hơn ở nhóm PAO đơn thuần, 14% so với 3% ở nhóm PAO+OCP, mặc dù xu hướng này không đạt ý nghĩa thống kê (P = .07).

Phân tích sống còn Kaplan-Meier cho thấy tỷ lệ sống 10 năm rất tốt đối với thất bại lâm sàng (93,8% ở PAO+OCP so với 89,2% ở PAO đơn thuần), mổ lại (97,4% so với 72,9%) và thất bại gộp (93,8% so với 89,7%), cho thấy độ bền vững cao hơn về mặt giảm can thiệp sửa đổi phẫu thuật ở nhóm điều trị kết hợp.

Đánh giá X-quang sau mổ cho thấy việc bổ sung OCP không gây ảnh hưởng bất lợi đến trục khớp hay tiến triển thoái hóa khớp. Tỷ lệ biến chứng thấp và tương đương giữa hai nhóm.

Bình luận chuyên gia

Nghiên cứu này củng cố quan điểm rằng biến dạng chỏm-cổ xương đùi không được nhận diện hoặc không được điều trị có đóng góp đáng kể vào triệu chứng dai dẳng và thất bại phẫu thuật sau PAO ở bệnh nhân loạn sản khớp háng. Bằng cách đồng thời xử trí chèn ép kiểu cam cùng với PAO thông qua OCP, phẫu thuật viên có thể phục hồi tốt hơn sự tương hợp và cơ học của khớp.

Mặc dù cả PAO và PAO+OCP đều mang lại giảm triệu chứng rõ rệt và bền vững, sự giảm mạnh tỷ lệ mổ lại với điều trị kết hợp cho thấy tạo hình sụn-xương có chiến lược có thể làm giảm nhu cầu can thiệp tiếp theo liên quan đến chèn ép tồn lưu.

Hạn chế của nghiên cứu bao gồm thiết kế hồi cứu và sai lệch chọn mẫu vốn có, mặc dù nhóm đối chứng phù hợp giúp tăng tính so sánh. Cần có thời gian theo dõi dài hơn sau 10 năm để xác nhận tác động lên tiến triển thoái hóa khớp và bảo tồn khớp háng. Ngoài ra, các thử nghiệm ngẫu nhiên tiền cứu sẽ củng cố hơn nữa cơ sở bằng chứng.

Kết luận

Trong nghiên cứu theo dõi 10 năm toàn diện này, phối hợp cắt xương quanh ổ cối với tạo hình sụn-xương vùng chỏm-cổ xương đùi mở cho thấy kết cục lâm sàng tương đương nhưng giảm đáng kể tỷ lệ mổ lại so với PAO đơn thuần ở bệnh nhân loạn sản ổ cối có triệu chứng. Các phát hiện này ủng hộ việc đánh giá và xử trí thường quy hình thái chỏm-cổ xương đùi trong quá trình PAO nhằm tối ưu hóa bảo tồn khớp lâu dài và mức độ hài lòng của người bệnh.

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào khả năng bảo tồn khớp lâu dài, chất lượng cuộc sống do người bệnh báo cáo, và xác định chỉ định cho phẫu thuật phối hợp để tiếp tục hoàn thiện chiến lược bảo tồn khớp háng.

Tài trợ và thử nghiệm lâm sàng

Nghiên cứu này được trích từ dữ liệu lâm sàng đã công bố trước đó, không có công bố tài trợ mới hoặc đăng ký thử nghiệm lâm sàng được báo cáo.

Tài liệu tham khảo

Shah VP, O’Connor KP, Harris M, Nepple JJ, Pascual-Garrido C, Clohisy JC. Periacetabular Osteotomy and Combined Open Femoral Head-Neck Junction Osteochondroplasty: A Concise Follow-up of a Previous Report at a Mean 10-Year Follow-up. Am J Sports Med. 2026 Sep 21;54(12):2919-2927. PMID: 42766781.