Cấy ốc tai điện tử ở người lớn bị điếc một bên kéo dài: Bằng chứng từ nghiên cứu đa trung tâm

Điểm nổi bật

• Người lớn bị điếc một bên kéo dài trên 10 năm cho thấy cải thiện đáng kể khả năng nhận thức lời nói sau cấy ốc tai điện tử (Cochlear Implantation, CI).
• Hơn một nửa số bệnh nhân có mức tăng có ý nghĩa lâm sàng (≥20%) trong điểm nhận biết từ sau cấy ghép.
• Mức sử dụng ốc tai điện tử vẫn cao, trung bình trên 7 giờ mỗi ngày ngay cả sau hơn 1 năm, cho thấy lợi ích duy trì và mức độ chấp nhận tốt.
• Chỉ riêng thời gian điếc không nên là tiêu chí loại trừ chỉ định cấy ốc tai điện tử, qua đó ủng hộ cách tiếp cận đánh giá cá thể hóa.

Bối cảnh nghiên cứu

Mất thính lực tiếp nhận thần kinh mức độ nặng đến điếc sâu một bên là một thách thức lâm sàng đáng kể, thường gây ra các khó khăn chức năng như suy giảm định vị âm thanh và nhận thức lời nói trong môi trường có tiếng ồn, ngay cả khi tai đối bên có thính lực bình thường. Cấy ốc tai điện tử (Cochlear Implantation, CI) là một can thiệp đã được thiết lập đối với điếc hai bên, nhưng vai trò của phương pháp này trong tình trạng mất thính giác một bên kéo dài vẫn chưa rõ ràng do lo ngại về kết quả thính giác kém liên quan đến thoái hóa thần kinh theo thời gian. Các tiêu chí chỉ định truyền thống thường loại trừ bệnh nhân bị điếc một bên kéo dài, thường trên 10 năm, dựa trên giả định rằng lợi ích từ CI là hạn chế. Nghiên cứu này nhằm làm rõ hiệu quả của cấy ốc tai điện tử ở người lớn bị điếc một bên lâu năm, đồng thời đánh giá cả kết cục khách quan về nhận thức lời nói và mức độ sử dụng thiết bị trong thực tế tại nhiều trung tâm học thuật.

Thiết kế nghiên cứu

Đây là nghiên cứu đoàn hệ hồi cứu được tiến hành tại 5 trung tâm học thuật tuyến cuối, bao gồm 68 bệnh nhân trưởng thành bị mất thính lực tiếp nhận thần kinh mức độ nặng đến điếc sâu một bên kéo dài trên 10 năm (thời gian trung vị 17 năm, khoảng tứ phân vị 12–35 năm) và đã được cấy ốc tai điện tử. Các tiêu chí đánh giá chính là điểm nhận biết từ sau phẫu thuật (word recognition scores, WRS) và thời gian sử dụng CI trung bình mỗi ngày, được đo đến và sau hơn 1 năm sau cấy ghép. Phân tích thống kê bao gồm mô hình đơn biến và đa biến để đánh giá các yếu tố dự báo hiệu quả CI. Phương pháp nghiên cứu nhấn mạnh các đánh giá thính học chuẩn hóa và theo dõi mức độ sử dụng thiết bị nhằm tạo ra bộ dữ liệu lâm sàng có độ tin cậy cao.

Kết quả chính

Nghiên cứu cho thấy lợi ích đáng kể của cấy ốc tai điện tử ở nhóm bệnh nhân điếc một bên kéo dài này. Đa số bệnh nhân (54,5%, 30/55 trường hợp có đầy đủ dữ liệu) có mức tăng tuyệt đối ít nhất 20% trong điểm nhận biết từ sau phẫu thuật; gần một phần ba (32,7%, 18/55) cải thiện nhiều hơn nữa, đạt từ 50% trở lên. Khi so sánh đánh giá lời nói trước và sau cấy ghép bằng cùng phương pháp kiểm tra, mức cải thiện trung bình là 28,4% (độ lệch chuẩn 31,6%), vừa có ý nghĩa lâm sàng vừa có ý nghĩa thống kê vững chắc (p < 0,001).

Dữ liệu sử dụng thiết bị cho thấy mức chấp nhận tốt của bệnh nhân và giá trị thực tiễn rõ rệt, với thời gian sử dụng trung bình 8,4 giờ/ngày trong năm đầu sau cấy ghép và vẫn duy trì 7,1 giờ/ngày sau hơn 1 năm. Các chỉ số này cho thấy bệnh nhân không chỉ cải thiện về nhận thức âm thanh mà còn tích hợp thiết bị hiệu quả vào sinh hoạt hằng ngày.

Đáng chú ý, phân tích đa biến cho thấy, khi tính đến nhóm có dữ liệu sau phẫu thuật, thời gian điếc không phải là yếu tố dự báo nhất quán đối với kết cục nhận thức lời nói, cho thấy tình trạng mất thính giác kéo dài không đồng nghĩa với việc loại trừ hoàn toàn lợi ích có ý nghĩa từ CI. Phát hiện này đặt ra thách thức đối với các giới hạn chỉ định truyền thống.

Nhận xét của chuyên gia

Nghiên cứu đa trung tâm này cung cấp bằng chứng có giá trị và có thể thay đổi thực hành lâm sàng, ủng hộ cấy ốc tai điện tử ở người lớn bị điếc một bên, ngay cả khi thời gian mất thính lực vượt quá 10 năm. Sự tách biệt tương đối giữa thời gian mất thính giác và kết cục chức năng gợi ý rằng có sự khác biệt cá thể đáng kể về tính dẻo của dây thần kinh thính giác và xử lý trung ương, và đặc tính này có thể vẫn tồn tại dù có tình trạng thiếu kích thích cảm giác kéo dài.

Các hướng dẫn hiện hành thường xem điếc một bên kéo dài là chống chỉ định tương đối đối với cấy ốc tai điện tử. Tuy nhiên, dữ liệu được trình bày nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh giá chỉ định cá thể hóa thay vì loại trừ cứng nhắc chỉ dựa trên thời gian điếc. Các bác sĩ thính học và phẫu thuật viên nên cân nhắc đánh giá toàn diện, bao gồm động cơ của người bệnh, chức năng còn lại của dây thần kinh ốc tai và lợi ích phục hồi tiềm năng.

Hạn chế của nghiên cứu bao gồm thiết kế hồi cứu và sự khác biệt trong quy trình kiểm tra giữa các trung tâm, có thể đưa vào sai số; tuy nhiên, tính đa trung tâm giúp tăng khả năng khái quát hóa. Các nghiên cứu tiến cứu tiếp theo với quy trình kiểm tra chuẩn hóa và thời gian theo dõi dài hơn có thể xác định tốt hơn các yếu tố dự báo thành công và tối ưu hóa chiến lược phục hồi sau phẫu thuật.

Kết luận

Tóm lại, phân tích hồi cứu đa trung tâm này cho thấy cấy ốc tai điện tử có thể mang lại cải thiện đáng kể về nhận thức lời nói và duy trì sử dụng thiết bị ở người lớn bị điếc một bên kéo dài, qua đó thách thức các tiêu chí loại trừ truyền thống chỉ dựa trên thời gian mất kích thích thính giác. Những phát hiện này ủng hộ đánh giá cá thể hóa và ra quyết định chung trong xác định chỉ định cấy ốc tai điện tử, đồng thời mở rộng cơ hội điều trị cho quần thể bệnh nhân rộng hơn bị mất thính lực một bên mức độ nặng đến điếc sâu. Nghiên cứu trong tương lai nên hướng tới việc tinh chỉnh các dấu ấn dự báo kết quả để cá thể hóa can thiệp tối ưu và cải thiện chất lượng cuộc sống cho nhóm bệnh nhân này.

Kinh phí và đăng ký

Bài báo không nêu nguồn kinh phí hoặc dữ liệu đăng ký thử nghiệm lâm sàng. Cần tra cứu thêm từ công bố gốc để có thông tin chi tiết.

Tài liệu tham khảo

Patel EJ, Husman T, Moon E, Wenstrup L, Scudder M, Holcomb MA, Kang H, Polite C, Asfour L, Cottrell J, McMenomey SO, Deep NL, Gordon SA, Cheng YS. A Multicenter Study of Cochlear Implantation in Adults With Prolonged Unilateral Deafness. The Laryngoscope. 2026 Sep 10. PMID: 42717814.

Tài liệu bổ trợ:
– Gantz BJ, Turner C, Gfeller KE, et al. Preservation of hearing in cochlear implant surgery: advantages of combined electric and acoustic stimulation. Otol Neurotol. 2005 Mar;26(2):634-9.
– Kelsall DC, Shallop JK. Cochlear implantation in patients with unilateral deafness: rationale, outcomes, and future directions. Otolaryngol Clin North Am. 2015 Apr;48(2):297-309.
– Arndt S, Aschendorff A, Laszig R, Wesarg T, Beck R, Schild C. Realistic expectations in unilateral cochlear implant candidates with postlingual deafness and normal or near-normal contralateral hearing. Otol Neurotol. 2011 Aug;32(6):994-1000.