Mất thính lực do tuổi tác: Máy trợ thính hai tai có ưu việt hơn máy trợ thính một tai không? Một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên mang lại câu trả lời

Điểm nổi bật

• Rối loạn thính lực do tuổi tác (Age-related hearing loss, ARHL) thường ảnh hưởng đồng thời và tương đối समान ở cả hai tai, từ đó tác động đến giao tiếp và chất lượng cuộc sống.
• Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này so sánh lợi ích của máy trợ thính đeo một bên và hai bên ở người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên mắc ARHL.
• Sau 3 tháng, máy trợ thính hai bên cho thấy lợi ích tự báo cáo cao hơn có ý nghĩa thống kê trên các công cụ đánh giá thính lực chuẩn hóa so với lắp một bên.
• Cả lắp một bên và lắp hai bên đều giúp cải thiện có ý nghĩa lâm sàng, mặc dù mức ưu thế của máy trợ thính hai bên có thể không đạt ngưỡng ý nghĩa lâm sàng trong mọi trường hợp.

Bối cảnh nghiên cứu

Rối loạn thính lực do tuổi tác (Age-related hearing loss, ARHL) là một trong những suy giảm cảm giác mạn tính thường gặp nhất ở người cao tuổi. Tình trạng này được đặc trưng bởi giảm thính lực tiếp nhận thần kinh tiến triển, đối xứng, chủ yếu ảnh hưởng cả hai tai và thường ở mức độ nhẹ đến trung bình.

ARHL ảnh hưởng bất lợi đến giao tiếp giữa các cá nhân, sức khỏe tâm lý – xã hội, chức năng nhận thức và sức khỏe thể chất, qua đó góp phần gây cô lập xã hội, trầm cảm và suy giảm nhận thức. Mặc dù có tỷ lệ hiện mắc cao, các chiến lược xử trí và bằng chứng ủng hộ ưu thế của việc sử dụng máy trợ thính hai bên so với một bên (hearing aid, HA) vẫn còn hạn chế. Hiện vẫn thiếu bằng chứng ngẫu nhiên chất lượng cao để hướng dẫn bác sĩ lựa chọn cấu hình lắp HA tối ưu cho ARHL.

Thử nghiệm lâm sàng này được thực hiện nhằm làm rõ liệu lắp HA hai bên có mang lại lợi ích vượt trội so với lắp một bên ở người trưởng thành mắc ARHL đối xứng, chưa từng điều trị HA trước đó hay không, qua đó giải quyết một câu hỏi quan trọng về lâm sàng và chất lượng cuộc sống.

Thiết kế nghiên cứu

Đây là một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, song song, làm mù một phía, được tiến hành từ năm 2021 đến 2024 tại các phòng khám thính học thuộc Duke University Health System và Vanderbilt University.

Người tham gia đủ điều kiện khi từ 50 tuổi trở lên, có giảm thính lực tiếp nhận thần kinh do tuổi tác đối xứng, mức độ nhẹ đến trung bình, và có ít hơn 3 tháng kinh nghiệm sử dụng máy trợ thính trước đó. Những người này đang tìm kiếm máy trợ thính kê đơn lần đầu hoặc chỉ mới sử dụng rất ít trước đây.

Can thiệp bao gồm lắp cho người tham gia máy trợ thính kê đơn loại receiver-in-the-canal (RIC) có bán trên thị trường, theo kiểu một bên hoặc hai bên. Kết cục chính được đánh giá sau 3 tháng kể từ khi lắp máy, tập trung vào lợi ích của máy trợ thính.

Lợi ích được định lượng bằng Abbreviated Profile of Hearing Aid Benefit (APHAB), một công cụ kết cục do người bệnh tự báo cáo đã được xác thực, đánh giá độ dễ nghe, mức giảm khó chịu với âm thanh, khó khăn trong môi trường vang dội và tiếng ồn nền. Chênh lệch điểm APHAB tổng quát giữa ban đầu (không đeo máy) và sau 3 tháng (có đeo máy) là tiêu chí đánh giá chính.

Phân tích chính sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính, hiệu chỉnh theo cơ sở lâm sàng và phân nhóm HA, dựa trên nguyên tắc phân tích theo ý định điều trị (intention-to-treat).

Kết quả chính

Tổng cộng 275 người tham gia (53,8% nữ; tuổi trung bình 70,9 ± 7,9) hoàn thành nghiên cứu với mức tuân thủ tốt đối với can thiệp được phân bổ và theo dõi.

Cả nhóm HA một bên và nhóm HA hai bên đều cho thấy cải thiện đáng kể ở điểm APHAB tổng quát, phản ánh lợi ích có ý nghĩa đối với người bệnh từ việc sử dụng máy trợ thính.

– Nhóm HA một bên (n=136) đạt điểm lợi ích trung bình APHAB là 14,41 (SD 13,02).
– Nhóm HA hai bên (n=139) có điểm lợi ích trung bình cao hơn, là 19,74 (SD 15,18).

Chênh lệch lợi ích trung bình giữa hai nhóm là -5,29% (KTC 95%, -8,79% đến -1,80%), nghiêng về lắp hai bên. Chênh lệch này có ý nghĩa thống kê, cho thấy lắp hai bên mang lại cải thiện vượt trội hơn so với lắp một bên trên các thước đo lợi ích máy trợ thính do người bệnh tự báo cáo.

Tuy nhiên, các tác giả lưu ý rằng mặc dù có thể phát hiện được về mặt thống kê, mức độ khác biệt này có thể không phải lúc nào cũng đạt ngưỡng có ý nghĩa lâm sàng đủ để khẳng định chắc chắn rằng mọi bệnh nhân đều nên được lắp hai bên như tiêu chuẩn bắt buộc.

An toàn và biến cố bất lợi không được nhấn mạnh như những vấn đề đáng kể, phù hợp với hồ sơ an toàn dự kiến của máy trợ thính.

Nhìn chung, cả hai chiến lược lắp máy đều mang lại cải thiện mà người bệnh cảm nhận là có ý nghĩa, khẳng định hiệu quả của máy trợ thính hiện đại trong kiểm soát ARHL.

Bình luận chuyên gia

Thử nghiệm ngẫu nhiên được thực hiện tốt này giải quyết một câu hỏi lâm sàng quan trọng bằng phương pháp chặt chẽ và cỡ mẫu đủ lớn. Kết quả cho thấy lắp hai bên mang lại lợi ích lớn hơn ở người cao tuổi mắc ARHL đối xứng, qua đó ủng hộ thực hành hiện nay ưu tiên lắp hai bên khi có thể.

Ưu điểm của nghiên cứu gồm thiết kế ngẫu nhiên, tuyển mộ đa trung tâm, sử dụng thước đo kết cục lấy người bệnh làm trung tâm đã được xác thực, và cách tiếp cận phân tích theo ý định điều trị.

Hạn chế bao gồm thời gian theo dõi tương đối ngắn, chỉ 3 tháng, nên có thể chưa phản ánh được sự thích nghi hoặc khác biệt lợi ích lâu dài. Khả năng khái quát hóa có thể bị giới hạn ở nhóm bệnh nhân có suy giảm thính lực đối xứng, mức độ nhẹ đến trung bình và ít hoặc chưa có kinh nghiệm sử dụng máy trợ thính trước đó.

Do mức chênh lệch còn khiêm tốn, bác sĩ vẫn nên cá thể hóa khuyến nghị về máy trợ thính, cân nhắc các yếu tố như chi phí, sở thích của người bệnh, khả năng thao tác và nhu cầu nghe.

Các nghiên cứu tương lai có thể xem xét thời gian theo dõi kéo dài hơn, khả năng hiểu lời nói khách quan, kết cục nhận thức và tâm lý – xã hội, cũng như phân tích chi phí – hiệu quả để làm rõ hơn tác động lâm sàng và định hướng xây dựng khuyến cáo.

Các hướng dẫn lâm sàng hiện nay và các hội chuyên môn đều ủng hộ lắp hai bên đối với giảm thính lực hai bên, nhưng cũng thừa nhận có sự khác nhau tùy theo đặc điểm từng bệnh nhân. Nghiên cứu này củng cố thêm các khuyến cáo đó đồng thời cung cấp ước tính định lượng về mức độ khác biệt lợi ích.

Kết luận

Tóm lại, thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này cung cấp bằng chứng cho thấy ở giảm thính lực tiếp nhận thần kinh đối xứng do tuổi tác, lắp máy trợ thính hai bên mang lại lợi ích thính lực do người bệnh tự báo cáo cao hơn có ý nghĩa thống kê so với lắp một bên sau 3 tháng. Cả hai cách lắp đều giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống liên quan đến thính lực.

Mặc dù ưu thế của máy trợ thính hai bên là rõ ràng về mặt thống kê, ngưỡng ý nghĩa lâm sàng có thể thay đổi tùy theo từng cá nhân. Phát hiện tinh tế này hỗ trợ bác sĩ và người bệnh đưa ra quyết định có thông tin, dựa trên sở thích, về việc sử dụng máy trợ thính ở người cao tuổi.

Kết quả này làm phong phú thêm nền tảng bằng chứng hướng dẫn xử trí ARHL và nhấn mạnh tầm quan trọng của chăm sóc cá thể hóa trong phục hồi thính lực.

Tài trợ và đăng ký thử nghiệm

Thử nghiệm lâm sàng được tiến hành trong các hệ thống y tế học thuật với nguồn tài trợ và giám sát quy định phù hợp. Nghiên cứu được đăng ký với mã định danh ClinicalTrials.gov NCT04739436.

Chi tiết thêm về nguồn tài trợ không được nêu trong phần tóm tắt.

Tài liệu tham khảo

Smith SL, Ricketts TA, Kilpatrick KW, North R, Bettger JP, Coles T, et al. Unilateral and Bilateral Hearing Aids for Age-Related Hearing Loss: A Randomized Clinical Trial. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2026 Aug 27. doi:10.1001/jamaoto.2026.42658545. PMID: 42658545.

Chien W, Lin FR. Prevalence of Hearing Aid Use Among Older Adults in the United States. Arch Intern Med. 2012 Feb 13;172(3):292-3. doi:10.1001/archinternmed.2011.1408.

Gates GA, Mills JH. Presbycusis. Lancet. 2005 Sep 17-23;366(9491):1111-20. doi:10.1016/S0140-6736(05)67423-5.

McCormack A, Fortnum H. Why do people fitted with hearing aids not wear them? Int J Audiol. 2013 May;52(5):360-8. doi:10.3109/14992027.2013.769066.

Zhao F, Manchaiah V, French D, Price SM, Moore BCJ. Psychosocial Impact of Hearing Aid Fitting: A Scoping Review. Int J Audiol. 2013 Mar;52(3):130-40. doi:10.3109/14992027.2013.866709.