Điểm nổi bật
Nghiên cứu quan sát theo dõi dọc này cho thấy thời gian trong khoảng mục tiêu (time in range, TIR) thu được từ theo dõi đường huyết liên tục (continuous glucose monitoring, CGM) có mối liên quan có ý nghĩa với mức độ tiến triển chậm hơn của độ cứng động mạch được đo bằng vận tốc sóng mạch cổ chân-cánh tay (brachial-ankle pulse wave velocity, baPWV) trong 5 năm ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2 (type 2 diabetes, T2D). Đáng chú ý, mối liên quan này độc lập với kiểm soát đường huyết được đánh giá bằng mức hemoglobin glycat hóa (HbA1c). Các chỉ số CGM khác, bao gồm hệ số biến thiên (coefficient of variation, CV), không cho thấy mối liên quan theo thời gian có ý nghĩa với độ cứng động mạch. Những phát hiện này ủng hộ giá trị lâm sàng của TIR như một chỉ số bổ trợ cho HbA1c trong phân tầng nguy cơ tim mạch ở T2D.
Bối cảnh nghiên cứu
Đái tháo đường týp 2 là một gánh nặng y tế toàn cầu lớn, đặc trưng bởi tăng glucose máu và nguy cơ tăng các biến chứng mạch lớn, bao gồm bệnh tim mạch (cardiovascular disease, CVD). Độ cứng động mạch, thường được đánh giá bằng vận tốc sóng mạch (pulse wave velocity, PWV), là một chỉ dấu thay thế được công nhận của lão hóa mạch máu và nguy cơ xơ vữa động mạch, có giá trị dự báo biến cố tim mạch và tử vong.
Theo cách tiếp cận truyền thống, HbA1c được sử dụng để theo dõi kiểm soát đường huyết, nhưng không phản ánh được dao động glucose hoặc các đợt tăng glucose cấp tính có thể góp phần gây rối loạn chức năng mạch máu. Công nghệ CGM cung cấp hồ sơ glucose động, cho phép đo các tham số như TIR (tỷ lệ phần trăm thời gian glucose nằm trong khoảng mục tiêu đường huyết bình thường) và CV (thước đo biến thiên đường huyết). Dữ liệu cắt ngang gần đây đã gợi ý mối liên quan giữa các chỉ số CGM và độ cứng động mạch, nhưng bằng chứng theo dõi dọc vẫn còn thiếu.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu đa trung tâm mang tính thăm dò này đánh giá 348 bệnh nhân đái tháo đường týp 2 không có tiền sử bệnh tim mạch có triệu chứng. Người tham gia được đánh giá CGM và đo baPWV tại thời điểm ban đầu, sau đó tái khám vào khoảng 2 năm (104 tuần) và 5 năm (260 tuần).
Bệnh nhân được phân đôi theo giá trị trung vị ban đầu của các chỉ số CGM (đặc biệt là TIR và CV) và HbA1c. Điểm cuối chính là sự thay đổi theo thời gian của độ cứng động mạch được đánh giá bằng baPWV trong quá trình theo dõi. Các mô hình hiệu ứng hỗn hợp cho các phép đo lặp lại được áp dụng để phân tích mối liên quan giữa các chỉ số CGM ban đầu và sự thay đổi baPWV, có hiệu chỉnh các yếu tố nguy cơ xơ vữa động mạch truyền thống và HbA1c.
Kết quả chính
Trong suốt thời gian nghiên cứu, trung vị baPWV tăng có ý nghĩa, cho thấy độ cứng động mạch tiến triển (mức tăng trung vị: 60,1 cm/s ở 104 tuần và 130,3 cm/s ở 260 tuần; p < 0,001).
Đáng chú ý, bệnh nhân có TIR ban đầu cao hơn cho thấy tiến triển baPWV ít hơn có ý nghĩa so với nhóm TIR thấp hơn, với tương tác có ý nghĩa giữa nhóm TIR và thời gian trong các mô hình đa biến (p = 0,013). Mối liên quan này vẫn bền vững ngay cả sau khi kiểm soát HbA1c, cho thấy TIR cung cấp thêm thông tin về thay đổi mạch máu ngoài mức phơi nhiễm glucose trung bình.
Ngược lại, CV ban đầu, các chỉ số khác thu được từ CGM và HbA1c đơn lẻ không dự đoán được sự thay đổi theo thời gian của baPWV, cho thấy biến thiên đường huyết và HbA1c có thể là những chỉ dấu kém nhạy hơn của tiến triển độ cứng động mạch so với TIR.
Các kết quả này nhấn mạnh rằng việc duy trì glucose ổn định trong phạm vi mục tiêu (TIR cao hơn) có thể mang lại lợi ích mạch máu bằng cách làm chậm sự gia tăng độ cứng động mạch ở bệnh nhân T2D chưa có bệnh tim mạch rõ ràng.
Bình luận chuyên gia
Nghiên cứu giải quyết một khoảng trống quan trọng trong hiểu biết về giá trị tiên lượng của các chỉ số CGM đối với chức năng mạch máu trong đái tháo đường. Việc sử dụng baPWV như một phép đo không xâm lấn, có khả năng tái lập của độ cứng động mạch làm tăng ý nghĩa lâm sàng. Mối liên quan độc lập giữa TIR và tiến triển độ cứng động mạch nhấn mạnh tiềm năng của TIR như một mục tiêu đường huyết có giá trị, bổ sung cho HbA1c, đặc biệt trong quản lý nguy cơ tim mạch.
Tuy nhiên, nghiên cứu có những hạn chế, bao gồm thiết kế quan sát, do đó không thể suy ra quan hệ nhân quả trực tiếp, và các yếu tố nhiễu tiềm tàng chưa được kiểm soát đầy đủ mặc dù đã hiệu chỉnh đa biến. Việc loại trừ bệnh nhân có tiền sử bệnh tim mạch có triệu chứng có thể làm hạn chế khả năng khái quát hóa sang các quần thể nguy cơ cao hơn. Ngoài ra, ngưỡng TIR được xác định theo trung vị chứ không dựa trên mục tiêu lâm sàng được định nghĩa trước, điều này cần được nghiên cứu thêm.
Về cơ chế, phơi nhiễm liên tục với mức glucose nằm trong khoảng mục tiêu có thể làm giảm stress oxy hóa và rối loạn chức năng nội mô, là các yếu tố thúc đẩy sự cứng hóa động mạch. Việc không ghi nhận mối liên quan với biến thiên đường huyết (CV) khác với một số báo cáo trước đó, cho thấy cần có các nghiên cứu quy mô lớn hơn để làm rõ vai trò của các tham số đường huyết khác nhau đối với sức khỏe mạch máu.
Kết luận
Nghiên cứu đoàn hệ tiến cứu này chứng minh rằng TIR thu được từ CGM cao hơn có liên quan độc lập với sự tiến triển giảm đi của độ cứng động mạch trong 5 năm ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2 không có tiền sử bệnh tim mạch. TIR có thể cung cấp thêm giá trị tiên lượng ngoài phép đo HbA1c trong đánh giá và quản lý nguy cơ tim mạch ở chăm sóc đái tháo đường.
Các phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng lâm sàng của các chỉ số CGM trong đánh giá đường huyết toàn diện. Cần các nghiên cứu can thiệp trong tương lai để xác định liệu cải thiện TIR có trực tiếp dẫn đến giảm biến cố tim mạch hay không, đồng thời xác định các mục tiêu TIR tối ưu nhằm bảo vệ mạch máu.
Tài trợ và đăng ký thử nghiệm lâm sàng
Nghiên cứu được hỗ trợ bởi [nguồn tài trợ nếu có]. Thông tin đăng ký thử nghiệm lâm sàng không được nêu trong tài liệu nguồn.
Tài liệu tham khảo
- Sato F, Mita T, Katakami N, et al. Continuous glucose monitoring-derived time in range is associated with changes in arterial stiffness in type 2 diabetes. J Clin Endocrinol Metab. 2026 Jun 30; PMID: 42375019.
- American Diabetes Association. 10. Cardiovascular Disease and Risk Management: Standards of Medical Care in Diabetes—2024. Diabetes Care. 2024;47(Suppl 1):S183-S194.
- Seuring T, Archangelidi O, Suhrcke M. The economic costs of type 2 diabetes: a global systematic review. Pharmacoeconomics. 2015;33(8):811-31.
- Nasrallah M, Inzucchi SE. Role of continuous glucose monitoring in diabetes management. J Clin Endocrinol Metab. 2018;103(3):1135-1143.
- Blacher J, Safar ME. Pulse wave velocity and cardiovascular events: prospects for improving risk prediction. J Hypertens. 2019;37(1):9-11.