Điểm nổi bật
Nghiên cứu này cho thấy các bác sĩ lâm sàng và nhân viên trong chăm sóc ban đầu (Primary Care) cảm nhận được sự hỗ trợ xã hội mạnh mẽ từ các thành viên trong nhóm có ý định nghỉ việc thấp hơn đáng kể. Những cơ sở có mạng lưới hỗ trợ xã hội liên kết chặt chẽ nhìn chung có mức độ ý định nghỉ việc thấp hơn, cho thấy việc thúc đẩy hỗ trợ giữa các cá nhân trong nhóm có thể cải thiện khả năng giữ chân nhân lực.
Bối cảnh nghiên cứu
Chăm sóc ban đầu (Primary Care) là nền tảng của các hệ thống y tế hiệu quả, nhưng đang bị thách thức bởi tỷ lệ cao của kiệt sức nghề nghiệp, không hài lòng với công việc và nghỉ việc ở cả bác sĩ lâm sàng lẫn nhân viên, những yếu tố này có thể ảnh hưởng tiêu cực đến tính liên tục của chăm sóc và kết cục của người bệnh. Hỗ trợ xã hội giữa các thành viên trong nhóm chăm sóc sức khỏe được cho là có tác dụng giảm nhẹ các tác nhân gây căng thẳng liên quan đến công việc và tăng sự hài lòng trong công việc. Tuy nhiên, dữ liệu thực nghiệm định lượng tác động của các mạng lưới hỗ trợ xã hội lên những kết cục công việc quan trọng ở tất cả thành viên của nhóm chăm sóc ban đầu vẫn còn hạn chế. Hiểu rõ các mối liên hệ này là rất quan trọng để thiết kế các can thiệp nhằm cải thiện sức khỏe tinh thần và thể chất của nhân viên y tế, đồng thời duy trì các mô hình chăm sóc theo nhóm hiệu quả.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu này sử dụng thiết kế khảo sát mạng xã hội học cắt ngang, phân tích dữ liệu từ 652 bác sĩ lâm sàng và nhân viên tại 23 cơ sở chăm sóc ban đầu ở New York và Pennsylvania. Các cơ sở này đã triển khai các mô hình chăm sóc ban đầu theo nhóm. Nghiên cứu đánh giá hỗ trợ xã hội bằng các chỉ số trung tâm mạng ở cả cấp độ người tham gia — như in-degree (số lượng đề cử hỗ trợ đi vào), out-degree (số lượng đề cử hỗ trợ đi ra) và centrality trung gian/betweenness centrality (mức độ đóng vai trò cầu nối trong mạng lưới) — và ở cấp độ cơ sở, bao gồm network density (tỷ lệ giữa số kết nối thực tế và số kết nối có thể có) và transitivity (khả năng hình thành bộ ba khép kín trong mạng lưới).
Các kết cục công việc được đánh giá bao gồm mức độ hài lòng với công việc do người tham gia tự báo cáo, kiệt sức nghề nghiệp được đo bằng các công cụ chuẩn hóa, và ý định nghỉ việc, phản ánh kế hoạch hoặc mong muốn rời bỏ vai trò hiện tại. Phân tích thống kê xem xét mối liên quan giữa đặc điểm mạng xã hội và các kết cục công việc, có kiểm soát các yếu tố nhiễu liên quan.
Kết quả chính
Nghiên cứu cho thấy những người tham gia có out-degree centrality cao hơn — nghĩa là họ xác định nhiều đồng nghiệp hơn là nguồn hỗ trợ — có khả năng bày tỏ ý định nghỉ việc thấp hơn đáng kể (Odds Ratio [OR] = 0,77; khoảng tin cậy 95% [CI] 0,65-0,90; p < .001). Điều này cho thấy việc chủ động ghi nhận người khác là nguồn hỗ trợ đóng vai trò bảo vệ trước nguy cơ nghỉ việc.
Ở cấp độ cơ sở, mật độ hỗ trợ mạng cao hơn, phản ánh các tương tác hỗ trợ liên kết chặt chẽ hơn giữa các thành viên trong nhóm, có liên quan độc lập với việc giảm ý định nghỉ việc (OR = 0,63; CI 0,40-0,97; p < .05). Điều này nhấn mạnh rằng không chỉ cảm nhận của từng cá nhân mà cả cấu trúc tổng thể của sự hỗ trợ trong nhóm đều ảnh hưởng đến khả năng giữ chân nhân lực.
Ngược lại, centrality trung gian/betweenness centrality, chỉ vai trò của một cá nhân như một cầu nối truyền thông trong mạng lưới, không cho thấy mối liên quan có ý nghĩa với mức độ hài lòng công việc, kiệt sức nghề nghiệp hay ý định nghỉ việc.
Nghiên cứu không ghi nhận mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa các thước đo mạng hỗ trợ xã hội này với kiệt sức nghề nghiệp hoặc sự hài lòng công việc, cho thấy trong bối cảnh này, ý định nghỉ việc có thể nhạy cảm hơn với các yếu tố mạng xã hội.
Bình luận của chuyên gia
Các kết quả này củng cố khung lý thuyết cho rằng hỗ trợ xã hội là một cơ chế đệm quan trọng đối với căng thẳng liên quan đến công việc và là yếu tố thúc đẩy các kết cục công việc tích cực trong các nhóm chăm sóc sức khỏe. Bằng cách định lượng hỗ trợ xã hội thông qua phân tích mạng lưới, nghiên cứu này cung cấp các chỉ số có thể ứng dụng trong thực tiễn, giúp định hướng các can thiệp của tổ chức. Ví dụ, việc tăng cơ hội để bác sĩ lâm sàng và nhân viên nhận diện và kết nối với các đồng nghiệp hỗ trợ có thể được tích hợp vào các thực hành phát triển nhóm.
Tuy nhiên, do thiết kế cắt ngang, khả năng suy luận nhân quả còn hạn chế. Cần có các nghiên cứu dọc để xác định liệu việc tăng cường mạng lưới hỗ trợ xã hội có thực sự làm giảm nghỉ việc và cải thiện sức khỏe hay không. Ngoài ra, nghiên cứu được thực hiện tại các cơ sở chăm sóc ban đầu ở một số khu vực địa lý cụ thể, điều này có thể hạn chế khả năng khái quát hóa.
Đáng chú ý, việc không ghi nhận mối liên quan giữa centrality trung gian/betweenness centrality và các kết cục cho thấy những người đóng vai trò kết nối trung tâm không nhất thiết có mức độ hài lòng công việc cao hơn hoặc kiệt sức thấp hơn, nhấn mạnh rằng bản chất của hỗ trợ xã hội — hỗ trợ được cảm nhận so với vị trí cấu trúc — có thể khác nhau về tác động.
Kết luận
Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của các mạng lưới hỗ trợ xã hội trong các nhóm chăm sóc ban đầu như một yếu tố có thể thay đổi, có khả năng làm giảm ý định nghỉ việc ở bác sĩ lâm sàng và nhân viên. Những kết quả này tạo nền tảng cho việc phát triển và kiểm định các can thiệp dựa trên mạng lưới nhằm tăng cường gắn kết nhóm và khả năng giữ chân nhân lực, từ đó có thể cải thiện tính liên tục và chất lượng chăm sóc người bệnh.
Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào thiết kế dọc để xác định quan hệ nhân quả, khám phá các cơ chế liên kết mạng hỗ trợ với kiệt sức nghề nghiệp và sự hài lòng, đồng thời đánh giá các kết cục của người bệnh liên quan đến các can thiệp hỗ trợ xã hội. Các tổ chức y tế và nhà hoạch định chính sách cũng nên xem xét tích hợp các chiến lược tăng cường mạng xã hội vào các sáng kiến giữ chân nhân lực.
Tài trợ và đăng ký
Thông tin chi tiết về tài trợ nghiên cứu và đăng ký thử nghiệm lâm sàng không được nêu trong tóm tắt hiện có. Độc giả nên tham khảo bài báo gốc để biết thông tin này.
Tài liệu tham khảo
- Poghosyan L, Moen E, Featherston K, et al. Impact of Social Support Networks on Job Satisfaction, Burnout, and Turnover Intentions in Primary Care Teams. J Gen Intern Med. 2026;41(9):2536-2544. DOI: 10.1007/s11606-026-42045-4. PMID: 42045744.