Nghiên cứu GDAC về hiệu chỉnh HbA1c cá thể hóa dựa trên glucose: Cải thiện sự phù hợp giữa chỉ số từ CGM và HbA1c ở các cá thể và nhóm chủng tộc khác nhau mắc đái tháo đường, gợi ý cho thực hành lâm sàng

Giới thiệu

Hemoglobin glycat hóa (HbA1c) được sử dụng rộng rãi để đánh giá kiểm soát đường huyết dài hạn ở bệnh nhân đái tháo đường, và là một dấu ấn quan trọng trong quản lý bệnh cũng như phòng ngừa biến chứng. Tuy nhiên, thường xuất hiện sai khác giữa giá trị HbA1c và glucose trung bình (average glucose, AG) đo được từ thiết bị theo dõi glucose liên tục (continuous glucose monitoring, CGM), gây khó khăn cho diễn giải lâm sàng. Những khác biệt này chịu ảnh hưởng bởi biến thiên cá thể trong sinh lý hồng cầu (red blood cell, RBC), bao gồm khác nhau về thời gian sống của RBC và tốc độ glycat hóa, vốn thay đổi giữa các nhóm chủng tộc, từ đó tác động đến quản lý đái tháo đường và kết cục điều trị.

Nghiên cứu Glucose-Derived Personalized HbA1c Correction (GDAC) được thiết kế nhằm đánh giá định lượng mức độ không tương đồng giữa HbA1c và AG ở người mắc đái tháo đường type 1 và type 2 thuộc nhiều nền tảng chủng tộc khác nhau. Bằng cách xây dựng tỷ lệ glycat hóa cá thể hóa (personalized glycation ratio, PGR) để điều chỉnh phép đo HbA1c theo đặc điểm RBC riêng của từng người, nghiên cứu đề xuất chỉ số HbA1c cá thể hóa tinh chỉnh (personalized HbA1c, pA1C) nhằm cải thiện sự phù hợp với các chỉ số glucose thu được từ CGM.

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu

Đây là một nghiên cứu tiến cứu đa trung tâm kéo dài 26 tuần, tuyển chọn 257 đối tượng được chẩn đoán đái tháo đường type 1 (T1D) hoặc đái tháo đường type 2 (T2D) từ bốn nhóm chủng tộc: châu Á, da trắng, da đen và các chủng tộc khác/hỗn hợp. Người tham gia được theo dõi chặt chẽ bằng thiết bị CGM liên tục trong suốt thời gian nghiên cứu, và nồng độ HbA1c được thu thập định kỳ mỗi 2 tuần.

Thời gian nghiên cứu được chia thành hai giai đoạn: 12 tuần đầu tập trung vào việc suy ra PGR của từng người tham gia bằng cách tương quan HbA1c với mức glucose trung bình đo bởi CGM, trong khi giai đoạn từ tuần 20 đến tuần 26 tập trung vào ứng dụng và kiểm định HbA1c cá thể hóa (pA1C) đã được điều chỉnh theo PGR. Phân tích thống kê đánh giá tỷ lệ hiện mắc và mức độ không tương đồng, được định nghĩa là chênh lệch ≥0,5% giữa HbA1c và ước tính glucose dựa trên CGM, trước và sau khi áp dụng hiệu chỉnh pA1C.

Kết quả

Đoàn hệ nghiên cứu có tuổi trung bình 53 ± 14 tuổi, với tỷ lệ nữ là 45%. Thành phần chủng tộc gồm 35% người châu Á, 30% da trắng, 22% da đen và 14% các chủng tộc khác/hỗn hợp. Tính chung, 33% người tham gia có tình trạng không tương đồng HbA1c-AG có ý nghĩa lâm sàng. Đáng chú ý, nhóm người da đen có tỷ lệ không tương đồng cao nhất, đạt 41%, cho thấy có thể tồn tại khác biệt theo chủng tộc trong động học glycat hóa của RBC và các hàm ý lâm sàng liên quan.

Sau khi điều chỉnh bằng hiệu chỉnh HbA1c cá thể hóa (pA1C), mức độ không tương đồng giảm rõ rệt ở tất cả các nhóm. Tỷ lệ không tương đồng của toàn bộ đoàn hệ giảm xuống 14%, tương ứng mức giảm tương đối 58%. Ở nhóm người da đen, tỷ lệ này giảm mạnh hơn, còn 12%, tương ứng mức giảm 71%. Các kết quả này xác nhận hiệu quả của pA1C trong việc đưa giá trị HbA1c phù hợp hơn với hồ sơ glucose theo thời gian thực.

Bàn luận

Nghiên cứu này cho thấy tình trạng không tương đồng giữa HbA1c và glucose trung bình từ CGM là phổ biến và có ý nghĩa lâm sàng, đặc biệt ảnh hưởng đến người da đen. Sai khác như vậy có thể dẫn đến diễn giải sai kiểm soát đường huyết, điều chỉnh điều trị không phù hợp, và cuối cùng là kết cục người bệnh kém tối ưu.

Việc đưa vào hiệu chỉnh HbA1c cá thể hóa dựa trên tỷ lệ glycat hóa của từng cá nhân mang lại một cách tiếp cận điều trị và theo dõi đái tháo đường theo hướng cá thể hóa. Bằng cách tính đến thời gian sống của RBC và mức độ biến thiên glycat hóa riêng biệt, pA1C phản ánh chính xác hơn gánh nặng đường huyết thực sự, từ đó hỗ trợ các quyết định lâm sàng được đưa ra với độ tin cậy cao hơn.

Triển khai pA1C có thể đem lại lợi ích lâm sàng đáng kể, bao gồm cải thiện phân tầng nguy cơ, tối ưu hóa điều trị cá thể hóa, và giảm bất bình đẳng y tế do khác biệt chủng tộc trong độ tin cậy của HbA1c. Điều chỉnh cá thể hóa này phù hợp với xu hướng ngày càng nhấn mạnh y học chính xác trong chăm sóc đái tháo đường.

Ý nghĩa lâm sàng và định hướng tương lai

Đối với bác sĩ lâm sàng, việc nhận diện tình trạng không tương đồng HbA1c-AG, đặc biệt ở các nhóm thiểu số chủng tộc, là rất quan trọng. Sử dụng CGM thường quy kết hợp với tính toán pA1C có thể giúp khắc phục các hạn chế hiện tại của đánh giá dựa trên HbA1c. Tích hợp các cách tiếp cận này vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử có thể chuẩn hóa đánh giá đường huyết cá thể hóa.

Cần thêm các nghiên cứu thực tế quy mô lớn để xác nhận giá trị của pA1C và khảo sát tác động của phương pháp này đối với biến chứng đái tháo đường dài hạn cũng như các chỉ số chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, nghiên cứu cơ chế sinh học nền tảng của biến thiên glycat hóa RBC có thể phát hiện các đích điều trị mới.

Kết luận

Nghiên cứu GDAC cho thấy HbA1c và glucose trung bình dựa trên CGM có thể không tương hợp tốt ở nhiều cá nhân, đặc biệt ở bệnh nhân da đen. Phương pháp hiệu chỉnh HbA1c cá thể hóa (pA1C) làm giảm đáng kể sự không tương đồng này, cung cấp một công cụ chính xác hơn cho quản lý lâm sàng đái tháo đường. Việc áp dụng pA1C hứa hẹn tối ưu hóa chiến lược kiểm soát đường huyết, cá thể hóa điều trị và giảm chênh lệch chủng tộc trong kết cục đái tháo đường.

Tài liệu tham khảo

Ajjan RA, Choudhary P, Xu Y, Dunn TC. Glucose-Derived Personalized HbA1c Correction (GDAC) Study to Improve Alignment Between CGM-Derived Metrics and HbA1c in Different Individuals and Racial Groups With Diabetes: Implications for Clinical Practice. Diabetes Care. 2026 Aug 1;49(8):1420-1427. PMID: 42257619.