Nhấn mạnh
- Hai thử nghiệm ngẫu nhiên cá nhân lớn nhất, DANFLU-2 và GALFLU, cho thấy liều cao vacxin cúm cung cấp bảo vệ tốt hơn chống lại cúm và giảm đáng kể tỷ lệ nhập viện so với liều chuẩn ở người từ 65 tuổi trở lên.
- Phân tích tổng hợp (FLUNITY-HD) của hơn 466.000 người lớn tuổi tiết lộ giảm đáng kể tỷ lệ nhập viện do cúm hoặc viêm phổi, bệnh tim phổi và nhập viện vì mọi nguyên nhân với liều cao vacxin.
- Dữ liệu bổ sung từ thử nghiệm DAN-RSV cho thấy vacxin vi-rút hô hấp đồng bộ (RSV) cũng giảm nhập viện ở người lớn tuổi, hỗ trợ việc đưa vacxin vào làm trụ cột của chiến lược dự phòng bệnh tim mạch.
Nền tảng nghiên cứu và gánh nặng bệnh tật
Cúm mùa là một mối đe dọa sức khỏe đáng kể đối với người lớn tuổi, những người có tỷ lệ mắc bệnh nặng, biến chứng và nhập viện cao hơn nhiều. Nhiễm cúm được biết là yếu tố kích hoạt các sự kiện tim mạch cấp tính, làm tăng tỷ lệ mắc và tử vong trong nhóm nguy cơ cao này. Mặc dù có khuyến nghị tiêm chủng, nhưng liều chuẩn vacxin cúm thường không cung cấp bảo vệ tối ưu ở người già do tình trạng suy giảm miễn dịch.
Nỗ lực nâng cao hiệu quả vacxin đã tập trung vào các công thức liều cao có hàm lượng kháng nguyên tăng, nhằm tạo ra đáp ứng miễn dịch mạnh mẽ hơn. Các thử nghiệm nhỏ trước đây đã chỉ ra khả năng miễn dịch và dự phòng cúm cải thiện với liều cao vacxin, nhưng bằng chứng thực tế mạnh mẽ đánh giá kết quả lâm sàng, đặc biệt là nhập viện và lợi ích tim mạch, vẫn còn hạn chế.
Dữ liệu mới liên kết giữa nhiễm trùng hô hấp và biến chứng tim mạch đã thúc đẩy các tổ chức chuyên khoa lâm sàng, bao gồm Hội Tim mạch châu Âu (ESC) và Hội Tim mạch Hoa Kỳ (ACC), kêu gọi tiêm chủng hô hấp thường xuyên như một thành phần quan trọng trong các chiến lược dự phòng bệnh tim mạch ở người lớn tuổi.
Thiết kế nghiên cứu
Thử nghiệm DANFLU-2 đã tuyển chọn hơn 330.000 người lớn tuổi ở Đan Mạch từ 65 tuổi trở lên trong ba mùa cúm liên tiếp (2022-23 đến 2024-25). Người tham gia được ngẫu nhiên hóa cá nhân để nhận liều cao vacxin cúm chứa 60 µg kháng nguyên mỗi chủng hoặc liều chuẩn vacxin có 15 µg mỗi chủng. Điểm cuối chính là nhập viện do cúm hoặc viêm phổi.
Đồng thời, thử nghiệm GALFLU đã ngẫu nhiên hóa hơn 103.000 người từ 65-79 tuổi ở Galicia, Tây Ban Nha, trong các mùa cúm 2023-24 và 2024-25 với cùng giao thức. Cả hai thử nghiệm đều sử dụng nguồn dữ liệu thực tế rộng rãi và hồ sơ y tế điện tử để xác định kết quả.
Các điểm cuối bao gồm nhập viện do cúm được xác nhận bằng xét nghiệm, viêm phổi, bệnh tim phổi và nhập viện vì mọi nguyên nhân. Phân tích phụ đề cập đến độ an toàn của vacxin và tỷ lệ nhập viện tim phổi.
Bên cạnh đó, phân tích tổng hợp được gọi là FLUNITY-HD kết hợp dữ liệu từ cả hai thử nghiệm để đạt được sức mạnh thống kê lớn hơn và đánh giá các điểm cuối kết hợp. Một nghiên cứu liên quan của Đan Mạch, DAN-RSV, đã khảo sát tác động của vacxin RSV đối với nhập viện hô hấp và mọi nguyên nhân ở người từ 60 tuổi trở lên.
Kết quả chính
Trong thử nghiệm DANFLU-2, mặc dù điểm cuối chính được định nghĩa trước—nhập viện do cúm hoặc viêm phổi—chỉ giảm 6% nguy cơ tương đối (RRR) với liều cao vacxin mà không đạt ý nghĩa thống kê, nhưng đã quan sát thấy lợi ích đáng kể trong các điểm cuối phụ. Nhập viện do cúm riêng biệt giảm 43,6%, nhập viện do bệnh tim phổi giảm 5,7%, và nhập viện vì mọi nguyên nhân giảm 2,1% so với liều chuẩn. Các nhà nghiên cứu thử nghiệm thừa nhận rằng việc lựa chọn điểm cuối tổng hợp đã làm loãng hiệu ứng đo lường.
Tương tự, GALFLU gặp khó khăn do số trường hợp cúm ít hơn dự kiến, làm giảm sức mạnh thống kê. Dù vậy, liều cao vacxin liên quan đến nguy cơ nhập viện do cúm hoặc viêm phổi thấp hơn 23,7% và giảm 31,8% cụ thể cho nhập viện do cúm. Nhập viện tim phổi giảm 8,4%. Sự chắc chắn của kết quả được hỗ trợ bởi mẫu lớn, thu thập dữ liệu đầy đủ và nhất quán với bằng chứng trước đó.
Phân tích tổng hợp FLUNITY-HD bao gồm hơn 466.000 người lớn tuổi đã chứng minh giảm đáng kể và có ý nghĩa lâm sàng về điểm cuối tổng hợp chính, nhập viện do cúm được xác nhận bằng xét nghiệm, nhập viện do bệnh tim phổi và nhập viện vì mọi nguyên nhân với liều cao vacxin so với liều chuẩn.
Thử nghiệm DAN-RSV song hành đã phát hiện vacxin RSV ở người trên 60 tuổi giảm đáng kể nhập viện liên quan đến nhiễm trùng đường hô hấp RSV, bệnh đường hô hấp dưới RSV và bệnh hô hấp mọi nguyên nhân—một phát hiện mới củng cố vai trò bảo vệ tim phổi của vacxin.
Về độ an toàn, không xuất hiện bất kỳ sự kiện bất lợi bất ngờ hoặc tín hiệu an toàn nào, phù hợp với hồ sơ an toàn đã được thiết lập của các công thức liều cao.
Bình luận của chuyên gia
Các thử nghiệm ngẫu nhiên cá nhân quy mô lớn DANFLU-2 và GALFLU là những nghiên cứu mang tính đột phá cung cấp bằng chứng thực tế thuyết phục ủng hộ chiến lược tiêm chủng cúm tăng cường cho người lớn tuổi. Dù có những thách thức về thiết kế liên quan đến việc lựa chọn điểm cuối và tỷ lệ mắc cúm thấp hơn dự kiến, dữ liệu tổng thể rõ ràng ủng hộ liều cao vacxin để giảm nhập viện lâm sàng có ý nghĩa.
Tor Biering-Sørensen, MD, MPH, PhD, nhà nghiên cứu chính của DANFLU-2, đã suy nghĩ về bài học thiết kế thử nghiệm, chỉ ra rằng nếu nhập viện do cúm riêng biệt được chọn làm điểm cuối chính, kết quả sẽ thể hiện ý nghĩa mạnh mẽ hơn. Điều này nhấn mạnh nhu cầu quan trọng về độ chính xác của điểm cuối trong các thử nghiệm hiệu quả vacxin.
Federico Martinón-Torres, MD, PhD, nhà nghiên cứu chính của GALFLU, nhấn mạnh rằng số lượng lớn người tham gia và tính đầy đủ của dữ liệu củng cố ý nghĩa lâm sàng của kết quả, bất chấp việc thiếu sức mạnh so với giả định ban đầu.
Những phát hiện này phù hợp với sự đồng thuận gần đây của ESC khuyến nghị tiêm chủng làm trụ cột thứ tư của dự phòng tim mạch, bên cạnh các phương pháp điều trị thuốc cho tăng huyết áp, quản lý lipit và đái tháo đường. Hơn nữa, hướng dẫn của ACC hiện nay kêu gọi tiêm chủng hô hấp—bao gồm cúm, COVID-19 và RSV—cho người lớn có bệnh tim mạch để giảm thiểu các sự kiện tim mạch do nhiễm trùng gây ra.
Về mặt bệnh sinh, nhiễm cúm và RSV kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, rối loạn nội mạc và trạng thái tăng đông, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, loạn nhịp và suy tim mất bù. Tiêm chủng hiệu quả do đó đại diện cho một can thiệp chiến lược để ngăn ngừa các biến chứng tim mạch sau.
Hạn chế bao gồm việc các thử nghiệm dựa trên dữ liệu thực tế có thể bị sai lệch phân loại và thiếu các dấu hiệu sinh học cơ chế. Tuy nhiên, kích thước mẫu lớn và nhất quán qua nhiều kết quả tăng cường sự tin tưởng vào khả năng tổng quát hóa cho người lớn tuổi trong các môi trường đa dạng.
Kết luận
Thử nghiệm DANFLU-2 và GALFLU, được hỗ trợ bởi phân tích tổng hợp FLUNITY-HD, xác định rằng tiêm chủng cúm liều cao đáng kể giảm nhập viện do cúm, viêm phổi, bệnh tim phổi và mọi nguyên nhân ở người từ 65 tuổi trở lên. Bằng chứng bổ sung về vacxin RSV mở rộng phạm vi bảo vệ chống lại các bệnh hô hấp liên quan đến biến chứng tim mạch.
Dữ liệu này củng cố sự ủng hộ gần đây của các hướng dẫn tích hợp tiêm chủng vào các khung dự phòng tim mạch, đặc biệt là cho bệnh nhân cao tuổi dễ bị tổn thương. Các bác sĩ nên cân nhắc sử dụng ưu tiên vacxin cúm liều cao ở người lớn tuổi để tối ưu hóa kết quả.
Nghiên cứu trong tương lai nên tinh chỉnh định nghĩa điểm cuối, khám phá hiệu quả vacxin qua các chủng virus khác nhau và làm sáng tỏ cơ chế miễn dịch liên kết giữa nhiễm trùng hô hấp và bệnh lý tim mạch. Việc tích hợp tiêm chủng vào các phác đồ bảo vệ tim mạch thông thường hứa hẹn một sự chuyển đổi mô hình cải thiện cả sức khỏe nhiễm trùng và tim mạch ở dân số già.
Tài liệu tham khảo
1. Biering-Sørensen T, et al. High-Dose Influenza Vaccine to Reduce Hospitalizations. N Engl J Med. 2025; DOI:10.1056/NEJMoa2509834.
2. Martinón-Torres F, et al. Largest-Ever Individually Randomized Trials Show High-Dose Flu Vaccines Reduce Hospitalizations. N Engl J Med. 2025; DOI:10.1056/NEJMoa2508157.
3. European Society of Cardiology. ESC Guidance on Vaccination and Cardiovascular Disease Prevention. 2025.
4. American College of Cardiology. Vaccination Recommendations for Adults with Cardiovascular Disease. 2025.
5. Biering-Sørensen T, et al. Prevention of RSV-Related Hospitalizations in Older Adults via Vaccination. N Engl J Med. 2025; DOI:10.1056/NEJMoa250… (Published forthcoming)