Điểm nổi bật
– Dapagliflozin cải thiện đáng kể độ dốc của mức lọc cầu thận ước tính (estimated glomerular filtration rate, eGFR) trong 12 tháng ở người nhận ghép tim.
– Thử nghiệm DAPARHT là một nghiên cứu ngẫu nhiên, đa trung tâm, mù đôi, đối chứng giả dược, được thực hiện tại 6 trung tâm ghép tim ở Bắc Âu.
– Điều trị bằng dapagliflozin không ghi nhận các vấn đề an toàn bất ngờ hoặc gia tăng biến cố bất lợi, bao gồm nhiễm trùng.
– Đây là bằng chứng quy mô lớn đầu tiên ủng hộ chất ức chế SGLT2 như một chiến lược bảo vệ thận ở quần thể ghép tim.
Bối cảnh nghiên cứu
Bệnh thận mạn tính (Chronic Kidney Disease, CKD) là một biến chứng thường gặp và đầy thách thức ở bệnh nhân sau ghép tim. Các chất ức chế calcineurin—những thuốc ức chế miễn dịch thiết yếu được sử dụng sau ghép—được biết là góp phần gây độc thận tiến triển. Ngoài ra, người nhận ghép tim thường có nhiều bệnh đồng mắc như tăng huyết áp và đái tháo đường, làm tình trạng suy giảm chức năng thận nặng hơn. Suy thận trong quần thể này có liên quan với tăng tỷ lệ mắc bệnh và tử vong, nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết phải phát triển các phương pháp điều trị bảo vệ thận hiệu quả.
Các chất ức chế đồng vận chuyển natri-glucose 2 (sodium-glucose cotransporter-2, SGLT2), ban đầu được phát triển để kiểm soát đường huyết trong đái tháo đường type 2, đã cho thấy tác dụng bảo vệ thận đầy hứa hẹn ở bệnh nhân bệnh thận mạn tính và suy tim. Cơ chế của nhóm thuốc này bao gồm giảm tăng lọc cầu thận, hạn chế viêm và cải thiện các chỉ số chuyển hóa. Tuy nhiên, dữ liệu về việc sử dụng chất ức chế SGLT2 ở người nhận ghép tim còn hạn chế, khiến thực hành lâm sàng thường quy vẫn còn nhiều bất định. Thử nghiệm DAPAgliflozin for Renal Protection in Heart Transplant recipients (DAPARHT) được thiết kế nhằm lấp đầy khoảng trống này bằng một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên chất lượng cao.
Thiết kế nghiên cứu
Thử nghiệm DAPARHT là nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược, bao gồm 430 người trưởng thành nhận ghép tim, được tuyển từ 6 trung tâm ghép ở Bắc Âu trong giai đoạn từ tháng 6/2022 đến tháng 9/2025. Người bệnh đủ điều kiện phải cách thời điểm ghép ít nhất 1 năm và có mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) ban đầu ≥25 mL/phút/1,73 m².
Người tham gia được phân ngẫu nhiên theo tỷ lệ 1:1 để dùng dapagliflozin 10 mg mỗi ngày một lần hoặc giả dược tương ứng trong 12 tháng. Đặc điểm ban đầu gồm tuổi trung bình 53, 29% là nữ, eGFR trung bình 67 mL/phút/1,73 m² và thời gian sau ghép trung vị là 7 năm. Tiêu chí đánh giá chính là độ dốc eGFR từ 2 tuần sau khi bắt đầu điều trị đến 12 tháng, được đánh giá nhằm ghi nhận tác động mạn tính lên chức năng thận và loại trừ các thay đổi cấp tính ban đầu.
Kết quả chính
Trong số 430 người tham gia được phân ngẫu nhiên, 424 người có ít nhất một lần đo eGFR trong quá trình theo dõi và được đưa vào phân tích. Nhóm dapagliflozin cho thấy cải thiện có ý nghĩa thống kê về độ dốc eGFR so với giả dược. Cụ thể, mức thay đổi mạn tính của eGFR là 2,0 mL/phút/1,73 m² (KTC 95%, 1,0 đến 3,1) ở nhóm dapagliflozin so với 0,3 mL/phút/1,73 m² (KTC 95%, -0,8 đến 1,4) ở nhóm giả dược, tạo ra chênh lệch giữa hai nhóm là 1,7 mL/phút/1,73 m² (KTC 95%, 0,1 đến 3,3; p=0,03).
Kết quả này cho thấy dapagliflozin làm chậm đà suy giảm, thậm chí có thể cải thiện nhẹ chức năng thận trong 12 tháng so với giả dược, mang lại lợi ích có ý nghĩa lâm sàng ở quần thể có nguy cơ cao mắc bệnh thận tiến triển.
Phân tích an toàn không ghi nhận biến cố bất lợi bất ngờ. Tỷ lệ nhiễm trùng và các tác dụng không mong muốn đã biết khác tương tự giữa hai nhóm, củng cố hồ sơ an toàn và khả năng dung nạp thuận lợi của dapagliflozin ở người nhận ghép tim.
Bình luận chuyên gia
Thử nghiệm DAPARHT cung cấp bằng chứng thuyết phục về hiệu quả của chất ức chế SGLT2 trong việc bảo tồn chức năng thận ở người nhận ghép tim—một nhóm vốn dễ bị suy giảm chức năng thận do phác đồ ức chế miễn dịch và các bệnh lý đồng mắc. Nghiên cứu này mở rộng mô hình bảo vệ thận đã được xác lập ở các quần thể tim mạch và CKD khác sang lĩnh vực ghép tạng, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong bảo vệ thận sau ghép.
Về cơ chế, ức chế SGLT2 làm giảm áp lực trong cầu thận và hạn chế các con đường gây độc thận do chất ức chế calcineurin khởi phát. Phương pháp nghiên cứu chặt chẽ cùng thiết kế đa trung tâm của thử nghiệm làm tăng khả năng khái quát hóa kết quả trên nhiều bối cảnh lâm sàng khác nhau.
Tuy nhiên, vẫn cần các nghiên cứu dài hạn hơn để xác nhận lợi ích bền vững và đánh giá tác động lên sống còn của mảnh ghép, kết cục tim mạch và chất lượng cuộc sống. Ngoài ra, việc khảo sát các tương tác tiềm tàng với những phác đồ ức chế miễn dịch khác nhau sẽ rất cần thiết để tối ưu hóa điều trị cá thể hóa.
Kết luận
Thử nghiệm DAPARHT cho thấy rõ ràng rằng dapagliflozin mang lại lợi ích bảo vệ thận ở người nhận ghép tim, cải thiện đáng kể quỹ đạo chức năng thận trong vòng 1 năm mà không ảnh hưởng đến độ an toàn. Những kết quả này ủng hộ việc đưa dapagliflozin vào kho vũ khí điều trị CKD ở quần thể dễ tổn thương này, hứa hẹn cải thiện kết cục dài hạn và giảm biến chứng thận.
Nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào thời gian theo dõi kéo dài, các chiến lược phối hợp với những tác nhân bảo vệ thận khác và việc tích hợp vào các hướng dẫn chăm sóc ghép tạng.
Kinh phí và đăng ký thử nghiệm lâm sàng
Thử nghiệm DAPARHT được tiến hành mà bản tóm tắt không nêu chi tiết về nguồn tài trợ bên ngoài. Thông tin đăng ký thử nghiệm lâm sàng không được xác định trong dữ liệu được cung cấp.
Tài liệu tham khảo
Holmen S, Manintveld O, Damman K, Haugen Löfman I, Szymanski M, Braun O, Lando M, Bjørkelund E, Brugts JJ, Taverne YJHJ, Ter Maaten JM, Thorvaldsen T, Melin M, van der Meer MG, Fagerland MW, Ravnestad H, Gude E, Andreassen AK, Gullestad L, Broch K. Dapagliflozin for Renal Protection in Heart Transplant Recipients: A Randomized Clinical Trial. Circulation. 2026 Nov 8. PMID: 42999953. Available at: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42999953/
