Điểm nổi bật
Nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng này đã so sánh phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi qua đường ngoài (external dacryocystorhinostomy, ExDCR) và phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi nội soi có hỗ trợ dụng cụ tạo lực (powered endoscopic dacryocystorhinostomy, EnDCR), đều được tăng cường bằng mitomycin C (MMC) trong mổ, ở bệnh nhân tắc ống lệ mũi mắc phải nguyên phát (primary acquired nasolacrimal duct obstruction, PANDO). Cả hai kỹ thuật đều đạt tỷ lệ thành công giải phẫu và chức năng cao sau 12 tháng; EnDCR cho thấy xu hướng cao hơn về mặt số học nhưng không có ý nghĩa thống kê. Các biến chứng sau mổ nhìn chung nhẹ ở cả hai nhóm.
Bối cảnh nghiên cứu
Tắc ống lệ mũi gây chảy nước mắt (epiphora) do dẫn lưu nước mắt từ túi lệ vào hốc mũi bị suy giảm. Tắc ống lệ mũi mắc phải nguyên phát (PANDO) là một nguyên nhân thường gặp gây suy giảm hệ thống dẫn lưu lệ ở người trưởng thành và thường cần can thiệp phẫu thuật để phục hồi chức năng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi (dacryocystorhinostomy, DCR) là phương pháp điều trị phẫu thuật tiêu chuẩn vàng, nhằm tạo một đường dẫn lưu mới giữa túi lệ và hốc mũi.
Trước đây, phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi qua đường ngoài (ExDCR) được thực hiện rộng rãi với tỷ lệ thành công cao đã được ghi nhận; tuy nhiên, phương pháp này cần rạch da và có thể gây biến chứng, bao gồm sẹo nhìn thấy được và ảnh hưởng đến cơ chế bơm lệ. Phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi nội soi có hỗ trợ dụng cụ tạo lực (EnDCR), được thực hiện qua đường nội mũi ít xâm lấn dưới hướng dẫn nội soi, ngày càng được ưa chuộng vì tránh được sẹo ngoài da, bảo tồn giải phẫu và cho phép hồi phục nhanh hơn.
Việc sử dụng mitomycin C (MMC) trong mổ, một thuốc kháng chuyển hóa ức chế tăng sinh nguyên bào sợi, đã được áp dụng để giảm xơ hóa và hẹp lỗ thông sau phẫu thuật, qua đó có thể cải thiện kết quả điều trị.
Thử nghiệm này được tiến hành nhằm so sánh chặt chẽ kết quả giải phẫu và chức năng giữa ExDCR và EnDCR có dùng MMC trong thiết kế ngẫu nhiên có đối chứng, để xác định lợi ích tương đối và định hướng thực hành lâm sàng.
Thiết kế nghiên cứu
Thử nghiệm lâm sàng tiền cứu, ngẫu nhiên, đơn trung tâm này tuyển chọn 133 bệnh nhân được chẩn đoán PANDO. Các đối tượng đủ tiêu chuẩn được phân bổ ngẫu nhiên theo tỷ lệ 1:1 để thực hiện либо phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi qua đường ngoài (ExDCR) hoặc phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi nội soi có hỗ trợ dụng cụ tạo lực (EnDCR) với MMC được áp dụng trong mổ.
Thành công giải phẫu được xác định là lỗ thông thông suốt được xác nhận bằng nội soi mũi và bơm rửa lệ tại thời điểm 12 tháng sau phẫu thuật. Thành công chức năng được xác định khi đạt điểm Munk ≤1, cho thấy triệu chứng chảy nước mắt rất ít hoặc không có vào thời điểm 1 năm.
Các tiêu chí chính là tỷ lệ thành công giải phẫu và chức năng sau 12 tháng. Hồ sơ an toàn và các biến chứng sau mổ cũng được ghi nhận và phân tích.
Kết quả chính
Trong số 133 bệnh nhân được phân bổ ngẫu nhiên, cả hai kỹ thuật đều cho tỷ lệ thành công chung cao. Thành công giải phẫu đạt 90% ở nhóm ExDCR so với 100% ở nhóm EnDCR có hỗ trợ dụng cụ tạo lực. Chênh lệch tuyệt đối 10 điểm phần trăm nghiêng về EnDCR không đạt ý nghĩa thống kê (khoảng tin cậy 95% [CI], -3% đến 26%; p = 0,237).
Về kết cục chức năng, 87% bệnh nhân ExDCR và 97% bệnh nhân EnDCR đạt thành công chức năng theo định nghĩa điểm Munk ≤1. Chênh lệch 10 điểm phần trăm này cũng không có ý nghĩa thống kê (CI 95%, -6% đến 27%; p = 0,353). Mức độ chảy nước mắt hết hoàn toàn được ghi nhận ở 80% nhóm ExDCR và 93% nhóm EnDCR (p = 0,254).
Cả hai thủ thuật chủ yếu gây các biến chứng sau mổ nhẹ và tại chỗ, không ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng. Không có khác biệt có ý nghĩa giữa các nhóm về tỷ lệ biến chứng.
Các kết quả này cho thấy EnDCR có hỗ trợ dụng cụ tạo lực kèm MMC có xu hướng mang lại tỷ lệ thành công giải phẫu và chức năng cao hơn, nhưng sự khác biệt so với ExDCR – một phương pháp đã được thiết lập tốt – không có ý nghĩa thống kê trong nghiên cứu này.

Nhận định chuyên gia
Phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi vẫn là điều trị dứt điểm cho PANDO, và việc lựa chọn đường mổ thường phải cân bằng giữa mức độ xâm lấn, tính thẩm mỹ, sở thích của người bệnh và kinh nghiệm của phẫu thuật viên. Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng mức cao cho thấy EnDCR có hỗ trợ MMC là một lựa chọn hiệu quả, tương đương hoặc hơi ưu việt hơn so với ExDCR truyền thống khi được thực hiện bởi phẫu thuật viên có kinh nghiệm.
Việc sử dụng mitomycin C trong mổ có thể giúp giảm sẹo hóa sau phẫu thuật, vốn là một yếu tố đã biết liên quan đến thất bại điều trị. Dụng cụ tạo lực cho phép tạo xương mở thông (osteotomy) chính xác dưới quan sát nội soi, điều này có thể góp phần cải thiện độ thông suốt và cải thiện triệu chứng.
Hạn chế của nghiên cứu bao gồm thiết kế đơn trung tâm và thời gian theo dõi 12 tháng, có thể chưa phản ánh được kết cục dài hạn hoặc các biến chứng hiếm gặp. Hơn nữa, việc không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa thống kê cho thấy lựa chọn phương pháp có thể được cá thể hóa dựa trên đặc điểm người bệnh và phẫu thuật viên.
Các hướng dẫn phẫu thuật hiện nay ngày càng thừa nhận DCR nội soi là một lựa chọn thay thế hiệu quả cho đường mổ ngoài, đặc biệt trong bối cảnh các tiến bộ công nghệ gần đây.
Kết luận
Thử nghiệm ngẫu nhiên này cho thấy cả phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi qua đường ngoài và phẫu thuật nối thông túi lệ – mũi nội soi có hỗ trợ dụng cụ tạo lực, đều sử dụng mitomycin C trong mổ, đều rất hiệu quả trong điều trị tắc ống lệ mũi mắc phải nguyên phát, với tỷ lệ thành công giải phẫu và chức năng rất cao sau 1 năm. Phương pháp nội soi có hỗ trợ dụng cụ tạo lực cho thấy kết quả cao hơn về mặt số học nhưng không có ý nghĩa thống kê. Khi lựa chọn kỹ thuật, phẫu thuật viên có thể cân nhắc các yếu tố riêng của người bệnh, tính thẩm mỹ và kinh nghiệm của cơ sở. Các nghiên cứu tiếp theo với thời gian theo dõi dài hơn và thiết kế đa trung tâm có thể củng cố những phát hiện này và tối ưu hóa quy trình phẫu thuật.
Tài trợ và đăng ký thử nghiệm lâm sàng
Nghiên cứu này đã được đăng ký tại ClinicalTrials.gov với số NCT07754058. Bài báo không nêu nguồn tài trợ cụ thể.
Tài liệu tham khảo
1. Kinasz M, Nowak-Gospodarowicz I, Nowak R, Rękas M. External vs. Powered Endoscopic Dacryocystorhinostomy With Mitomycin C: A Randomized Study. The Laryngoscope. 2026 Nov 11. PMID: 43014799.
2. Woog JJ, et al. Guidelines for lacrimal system obstruction. Ophthalmology Clinics of North America. 2016;29(2):317-326.
3. Hartikainen J, et al. Endoscopic dacryocystorhinostomy: the effect of mitomycin C on ostium fibrosis–a randomized prospective study. British Journal of Ophthalmology. 2005;89(11):1610-3.


