Gánh nặng bệnh tim mạch tại thời điểm chẩn đoán ung thư gia tăng: Bằng chứng từ một đoàn hệ quốc gia ở Anh và dự báo tương lai

Điểm nổi bật

Nghiên cứu quốc gia toàn diện này từ Anh phân tích xu hướng theo thời gian của gánh nặng bệnh tim mạch (CVD) có sẵn trước đó ở các bệnh nhân mới được chẩn đoán mắc 5 loại ung thư phổ biến nhất trong giai đoạn 2001–2020. Kết quả cho thấy tỷ lệ hiện mắc CVD tại thời điểm chẩn đoán ung thư tăng rõ rệt, từ 31,4% trong giai đoạn 2001–2005 lên 39,2% trong giai đoạn 2016–2020; các mô hình dự báo ước tính gần 50% bệnh nhân ung thư sẽ đồng mắc CVD vào năm 2050. Mức tăng lớn nhất được ghi nhận ở ung thư phổi và ung thư huyết học, với sự gia tăng đáng kể của bệnh van tim, suy tim, rung nhĩ và đái tháo đường. Các xu hướng này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp dịch vụ tim mạch–ung thư học nhằm tối ưu hóa kết quả điều trị và chăm sóc sống còn.

Bối cảnh nghiên cứu

Những tiến bộ trong ung thư học đã cải thiện đáng kể tỷ lệ sống còn, qua đó làm tăng tầm quan trọng lâm sàng của các bệnh đồng mắc hiện diện tại thời điểm chẩn đoán ung thư. Bệnh tim mạch, một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mắc bệnh và tử vong trên toàn cầu, thường đồng thời tồn tại với ung thư do có chung các yếu tố nguy cơ như tuổi cao, hút thuốc lá, béo phì và đái tháo đường. Sự hiện diện của CVD có sẵn trước đó không chỉ làm phức tạp quyết định điều trị ung thư mà còn ảnh hưởng bất lợi đến tiên lượng và chất lượng cuộc sống. Mặc dù đã được nhận diện, dữ liệu quần thể theo chiều dọc mô tả sự biến đổi của gánh nặng CVD tại thời điểm chẩn đoán ung thư và các dự báo về tỷ lệ hiện mắc trong tương lai vẫn còn khan hiếm. Hiểu rõ các xu hướng này là điều thiết yếu cho công tác lập kế hoạch chăm sóc sức khỏe, phân bổ nguồn lực và xây dựng các lộ trình chăm sóc tim mạch–ung thư học phù hợp.

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu hồi cứu, cắt ngang lặp lại theo chuỗi này sử dụng các bộ dữ liệu liên kết, bao gồm hồ sơ chăm sóc ban đầu, dữ liệu của sổ đăng ký ung thư quốc gia và hồ sơ nhập viện, nhằm xác định chính xác người trưởng thành từ 18 tuổi trở lên được chẩn đoán mắc 5 loại ung thư phổ biến nhất ở Anh (nhiều khả năng gồm ung thư vú, ung thư phổi, ung thư đại trực tràng, ung thư tuyến tiền liệt và các bệnh ác tính huyết học) trong giai đoạn 20 năm (2001–2020). Các kết cục chính được đo lường là tỷ lệ hiện mắc thô hằng năm và tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi của CVD có sẵn trước đó và các bệnh đồng mắc liên quan tại thời điểm chẩn đoán ung thư. Các mô hình hồi quy logistic, được hiệu chỉnh theo đặc điểm nhân khẩu học và loại ung thư, được sử dụng để đánh giá xu hướng theo thời gian. Phân tích mô hình tuần tự tách riêng đóng góp của nhiều yếu tố tim mạch-chuyển hóa và bệnh mạn tính khác vào các xu hướng quan sát được. Ngoài ra, các mô hình spline có hiệu chỉnh nhân khẩu học đã được dùng để dự báo tỷ lệ hiện mắc CVD trong tương lai ở bệnh nhân mới chẩn đoán ung thư đến năm 2050.

Kết quả chính

Nghiên cứu xác định 773.590 bệnh nhân ung thư trưởng thành để phân tích. Tỷ lệ hiện mắc CVD có sẵn trước đó đã tăng đáng kể từ 31,4% (KTC 95%: 31,2–31,6) trong giai đoạn 2001–2005 lên 39,2% (KTC 95%: 39,0–39,4) trong giai đoạn 2016–2020. Mức tăng rõ nhất xảy ra ở bệnh nhân được chẩn đoán ung thư phổi và ung thư huyết học. Trong các phân nhóm CVD, bệnh van tim, suy tim và rung nhĩ cho thấy mức tăng tương đối lớn nhất trong thời gian nghiên cứu, cho thấy cấu hình bệnh tim mạch của bệnh nhân ung thư đang ngày càng phức tạp. Đái tháo đường, vốn thường được xem là một bệnh đồng mắc tim mạch-chuyển hóa, cũng ghi nhận sự gia tăng rõ rệt về tỷ lệ hiện mắc, phản ánh sự chồng lấp giữa gánh nặng bệnh chuyển hóa và bệnh tim mạch.

Phân tích hồi quy tuần tự cho thấy việc hiệu chỉnh các tình trạng tim mạch-chuyển hóa (bao gồm đái tháo đường, tăng huyết áp và béo phì) cùng các bệnh mạn tính khác đã làm giảm, nhưng không loại bỏ hoàn toàn, xu hướng tăng theo thời gian của tỷ lệ hiện mắc CVD. Điều này gợi ý rằng gánh nặng tim mạch-chuyển hóa gia tăng là động lực quan trọng thúc đẩy sự gia tăng bệnh tim mạch được phát hiện tại thời điểm chẩn đoán ung thư.

Dựa trên các thay đổi nhân khẩu học đang diễn ra và quỹ đạo xu hướng hiện tại, mô hình dự báo ước tính rằng gần 50% bệnh nhân mới được chẩn đoán ung thư ở Anh sẽ có CVD có sẵn trước đó vào năm 2050. Phát hiện này cho thấy bối cảnh chăm sóc sức khỏe tương lai sẽ phổ biến tình trạng đồng mắc bệnh tim mạch, đòi hỏi các mô hình chăm sóc tích hợp, đa chuyên khoa giữa ung thư học và tim mạch học.

Nhận định chuyên gia

Sự gia tăng đáng kể tỷ lệ hiện mắc CVD ở bệnh nhân ung thư mới được chẩn đoán phản ánh những dịch chuyển dịch tễ học rộng hơn, bao gồm già hóa dân số và gánh nặng ngày càng tăng của các yếu tố nguy cơ tim mạch-chuyển hóa. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh thách thức lâm sàng trong quản lý gánh nặng bệnh kép, đồng thời cho thấy nhu cầu đánh giá sớm nguy cơ tim mạch ngay tại thời điểm chẩn đoán ung thư để định hướng kế hoạch điều trị và giảm thiểu nguy cơ độc tính tim.

Tim mạch–ung thư học, với tư cách là một chuyên ngành đang phát triển, có vai trò then chốt trong bối cảnh này. Sự phối hợp đa chuyên khoa có thể giúp tối ưu hóa điều trị ung thư đồng thời giảm thiểu nguy cơ tim mạch, kiểm soát các bệnh đồng mắc và cải thiện khả năng sống còn lâu dài cũng như chất lượng cuộc sống.

Các hạn chế vốn có của nghiên cứu quan sát và dựa trên sổ đăng ký cũng cần được lưu ý, chẳng hạn như khả năng mã hóa chưa đầy đủ đối với một số tình trạng tim mạch và các yếu tố nhiễu không được đo lường. Ngoài ra, mặc dù nghiên cứu đã hiệu chỉnh các biến số chính, suy luận nhân quả về các yếu tố thúc đẩy sự gia tăng tỷ lệ hiện mắc CVD vẫn còn hạn chế. Khả năng khái quát hóa ra ngoài Anh cần được đánh giá trong bối cảnh hệ thống y tế và đặc điểm dân số địa phương.

Kết luận

Nghiên cứu quy mô lớn toàn quốc này từ Anh làm rõ sự gia tăng đáng kể và có ý nghĩa lâm sàng của gánh nặng CVD có sẵn trước đó tại thời điểm chẩn đoán ung thư trong suốt hai thập kỷ, với dự báo đáng lo ngại rằng gần một nửa bệnh nhân ung thư sẽ có CVD đồng thời vào năm 2050. Thực tế dịch tễ học mới nổi này đòi hỏi phải khẩn trương mở rộng và tích hợp các dịch vụ tim mạch–ung thư học để đáp ứng nhu cầu tim mạch phức tạp của bệnh nhân ung thư, tối ưu hóa kết quả điều trị và giảm tử vong. Các nhà hoạch định chính sách và lãnh đạo lâm sàng cần ưu tiên phát triển các chiến lược sàng lọc có cấu trúc, phân tầng nguy cơ và quản lý phối hợp nhằm ứng phó hiệu quả với gánh nặng bệnh kép này.

Kinh phí và đăng ký thử nghiệm lâm sàng

Thông tin chi tiết về kinh phí của nghiên cứu gốc không được nêu trong phần tóm tắt. Đăng ký thử nghiệm lâm sàng không áp dụng vì nghiên cứu sử dụng thiết kế quan sát hồi cứu và phương pháp mô hình dự báo trên dữ liệu đăng ký sẵn có.

Tài liệu tham khảo

• Alshahrani AA, Kontopantelis E, Morgan C, Martin GP, Ravindrarajah R, Evison M, Mamas MA. Cardiovascular disease burden at cancer diagnosis: temporal trends in a national study from England. Eur Heart J. 2026 Aug 31; PMID: 42669566.
• Russo C, Saadeh F, Marso SP. Cardiovascular comorbidities in cancer patients: emerging clinical challenges. Curr Cardiol Rep. 2021;23(9):113.
• Armenian SH, Lacchetti C, Lenihan D, et al. Prevention and Monitoring of Cardiac Dysfunction in Survivors of Adult Cancers: ASCO Clinical Practice Guideline. J Clin Oncol. 2017;35(8):893–911.
• Curigliano G, Cardinale D, Suter T, et al. Cardiovascular toxicity induced by chemotherapy, targeted agents and radiotherapy: ESMO Clinical Practice Guidelines. Ann Oncol. 2012 Oct;23 Suppl 7:vii155-66.